Voorarrest: wanneer kan een verdachte toch vrijkomen?

Wie wordt verdacht van een ernstig strafbaar feit, kan langere tijd in voorlopige hechtenis zitten. Dat noemen we ook wel voorarrest. Toch betekent een zware verdenking niet automatisch dat iemand tot aan de inhoudelijke behandeling van de strafzaak vast moet blijven zitten. Een advocaat kan de rechtbank vragen om de voorlopige hechtenis te schorsen. De verdachte komt dan vrij, maar moet zich wel aan bepaalde voorwaarden houden.

De 12-jaarsgrond en de geschokte rechtsorde

Een van de redenen om iemand in voorlopige hechtenis te houden is de zogenoemde 12-jaarsgrond. Die kan worden gebruikt wanneer iemand wordt verdacht van een strafbaar feit waarop twaalf jaar gevangenisstraf of meer staat én de rechtsorde door het feit ernstig is geschokt.

Alleen zeggen dat het om een ernstig feit gaat, is niet altijd voldoende. De rechter moet ook kijken naar de concrete omstandigheden. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een uitspraak van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant van 24 juni 2026. Een verdachte zat vast op verdenking van twee brandstichtingen met een bom bij een woning. Toch vond de rechtbank dat de geschokte rechtsorde niet langer aanwezig was. Een medeverdachte was al eerder vrijgelaten en dat had niet tot maatschappelijke onrust geleid. De rechtbank benadrukte bovendien dat het argument dat vrijlating van een verdachte “moeilijk uit te leggen” is, op zichzelf geen reden is om iemand vast te houden.

Schorsing onder voorwaarden

Ook wanneer er nog redenen zijn voor voorlopige hechtenis, kan een rechtbank besluiten dat een verdachte onder voorwaarden naar huis mag. Denk bijvoorbeeld aan een meldplicht bij de reclassering, een contactverbod, een locatieverbod, behandeling of elektronisch toezicht. De rechtbank kijkt dan of deze voorwaarden voldoende zijn om eventuele risico’s te beperken.

Een reclasseringsrapport kan belangrijk zijn

Een goed reclasseringsrapport kan bij een schorsingsverzoek een belangrijke rol spelen. De reclassering kijkt bijvoorbeeld naar de woonsituatie, het werk, het sociale netwerk en eventuele problemen van de verdachte. Ook kan worden onderzocht welke voorwaarden nodig zijn om iemand veilig buiten de gevangenis zijn strafzaak te laten afwachten. Zo krijgt de rechter niet alleen het verzoek om iemand vrij te laten, maar ook een concreet plan voor de periode daarna.

Ook een private reclasseerder is mogelijk

Soms is er nog geen rapport van Reclassering Nederland beschikbaar, terwijl een verdachte wel snel om schorsing wil verzoeken. In zo’n situatie kan worden onderzocht of een private reclasseerder kan worden ingeschakeld. Een particuliere reclasseringsdeskundige kan in opdracht van de verdachte of zijn advocaat onderzoek doen en een rapport opstellen ten behoeve van een schorsingsverzoek. Zo’n rapport kan bijvoorbeeld beschrijven waar iemand gaat wonen, welke begeleiding mogelijk is en aan welke voorwaarden hij bereid is mee te werken.

De rechter is niet verplicht het advies over te nemen, maar een goed onderbouwd rapport kan wel helpen om te laten zien dat er een serieus en uitvoerbaar alternatief bestaat voor verdere detentie.

Vastzitten is dus niet altijd vanzelfsprekend

Voorlopige hechtenis moet steeds noodzakelijk blijven. Daarom is het belangrijk om gedurende een strafzaak opnieuw te bekijken of de gronden nog bestaan en of schorsing onder voorwaarden mogelijk is.

Zit u of een familielid in voorlopige hechtenis? Het Wetshuys Advocaten en Mediators kan beoordelen of er mogelijkheden zijn om het voorarrest aan te vechten of om schorsing te vragen. Indien nodig kan daarbij ook worden onderzocht of een private reclasseringsrapportage zinvol is. Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.